Week van de begraafplaatsen van 22 tot 31 mei
29/05/09 10.00 uur
Berchem, Floraliënlaan 288
“Beeld, ereperk en menselijk leed, één in herdenken”
Gids: Anne-Mie Havermans
Hoewel het weer mee zat, het was een stralende zonnige dag, zat deze keer het openbaar vervoer helaas niet mee. Wegens vertraging, kwam ik een uurtje later toe dan voorzien op de begraafplaats in Berchem. Spijtig genoeg miste ik hierdoor de inleiding, maar algauw vond ik de groep terug en kon ik de rondleiding meevolgen, waarbij er heel wat boeiende figuren en interessante figuren besproken werden. Heel wat grafmonumenten worden onderhouden door Grafzerkje vzw en zijn van extra informatie voorzien door Grafzerkje vzw en de Kring voor Heemkunde Berchem vzw.
De groep bij één van de prachtige grafmonumenten met het beeld van een engelbewaarder.
Opvallend waren de grafmonumenten gelegen op de hoeken van verschillende lanen. Deze vergunningen waren een heel stuk duurder, vandaar dat er ook meer monumentale graven werden opgericht. Zoals dat van de familie Van Beylen, naar een ontwerp en gesigneerd door Jan Poels en zoon. Aan het uitwerken van de kalligrafie werd speciale aandacht besteed.
Grafmonument van de familie Van Beylen, naar een ontwerp van Jan Poels.
Het volgende grafmonument in graniet, van de familie Wouters-Jacobs, vertoont duidelijk een art deco invloed. Gezien enkele van de begraven personen al overleden in de 19de eeuw, gaat het hier vermoedelijk om een vernieuwd grafteken.
Grafmonument van de familie Wouters-Jacobs, met een vers van Victor Hugo als opschrift: “Les morts sont les absents, mais non les invibles”.
Op deze begraafplaats vindt men ook drie Britse militaire grafzerkjes uit WO I terug. Deze mariniers sneuvelden op 8 oktober 1914 tijdens de verdediging van Antwerpen tegen de Duitse bezetter.
Hier rustten Arthur Adams, William F. Forse en A. Geard broederlijk naast elkaar.
Jos Bascourt (1863-1927) en zoon Gaston Bascourt (1901-1974), beide architecten, verwezenlijkten tijdens hun carrière heel wat bouwwerken. Heel wat van deze huizen vindt men terug in de Cogels-Osylei, in de omgeving van het station van Berchem.
Graf van de familie Bascourt.
Een typisch eclectisch grafmonument, gesigneerd door Clément Jonckheere, met het wapenschild van de familie Nottebohm.
Een van de oudste grafmonumenten op deze begraafplaats, in neogotische stijl, van de familie Le Grelle-Dhanis. Het beeld of de dame steunt op een Neptunuskop, die hier symbool staat voor de Schelde.
De gietijzeren calvarie uit 1891.
Bij het volgende grafmonument is er wat onduidelijkheid betreffende de symboliek: gaat het hier uitsluitend om een architect of iemand die in de vrijmetselaarsloge zat, of beide? Het graf valt ook op door de kenmerkende art nouveaukrans, die in tal van verschillende kleuren voorkwamen.
Graf van Jos Kennes.
Graf van burgemeester Franciscus P.M. Van Hombeeck (1855-1907). Hij was afkomstig uit een brouwersfamilie. Vanaf 1885 tot aan zijn overlijden beoefende hij onafgebroken het ambt van burgemeester van Berchem.
Grafmonument van de familie Vermeulen-Steels, gesigneerd door Jan Poels, die ook op deze begraafplaats rust. Frans Vermeulen (1854-1925) was aannemer van beroep. Dit hoekmonument in art deco-stijl dateert uit 1933.
Dit opvallende grafteken van Eduard Van Eyndonck en zijn echtgenote, is gesigneerd door Remi Cornelissen, een gekende steenhouwer en metaalbewerker.
Grafkruisjes en herdenkingsmonument voor de gesneuvelden en burgerlijke slachtoffers uit beide wereldoorlogen. Degene die overleden tijdens WO I werden hier nadien bijgezet.
Een opvallend grafmonument is dat van graaf Ludovicus Fredericus de Mérode, gehuwd met een Franse gravin. Graaf de Mérode wordt aanzien als een held: bij gevechten te Berchem in 1830 raakte hij gewond aan zijn been. Enkele dagen na de amputatie overleed hij helaas. Aanvankelijk werd hij begraven op het kerkhof rond de Sint-Willibrorduskerk, in 1914 bracht men hem over naar deze begraafplaats.
Grafmonument van graaf de Mérode. Bemerk de bronzen takken onderaan het grafmonument, gemaakt door een kunstsmid uit Lier.
Uitzonderlijke grafkapel van de familie Coetermans, naar een ontwerp van Arthur Pierre.
Grafmonument voor beeldhouwers Jozef Geefs (1808-1885) en zoon Gustave Georges Geefs (1850-1933).
Uiteraard zijn er nog heel wat meer graftekens die zeker de moeite zijn en die het karakteristieke uitzicht van deze begraafplaats mee helpen bepalen. Fijn om te merken dat Grafzerkje vzw zich inzet om een aantal graven te onderhouden en van extra informatie te voorzien. Hopelijk geeft dit een positief signaal naar de bevolking toe om bij te dragen tot de zorg voor ons funerair erfgoed!
Na de rondleiding bezocht ik enkele prachtige bouwwerken in de Cogels-Osylei, waaronder enkele huizen van Jan Poels, een echte aanrader! Weer heel wat informatie rijker, keerde ik tevreden terug richting kust.
Evy Van de Voorde, ook alle foto's
