Funeraire schatten van Tongeren

Dertien leden van vzw Grafzerkjes werden opgewacht door de archivaris van de stad Tongeren die ons zou rondleiden op de begraafplaats.

De man had voor elk van ons twee boekjes bij: “Grafmonumenten in het dekenaat Tongeren” en een catalogus van het kerkelijk erfgoed te Tongeren “In de 23e hemel, kapel van het Convent”. De archivaris had reeds een volledige inventaris van de Tongerse begraafplaats opgemaakt en is nu bezig met het inventariseren van de deelgemeenten. Hij vertelde dat deze dodenakker dateert van 1811 en op vochtige grond ligt, blijkbaar zijn er meerdere begraafplaatsen in de omgeving eveneens op drassige grond verwezenlijkt. De huidige aanleg dateert van 1880. Gestart werd bij het monument van de gesneuvelden van de twee wereldoorlogen. Rutger de Tiekcen de Terhove nam deel aan de Hollandse campagne, nam deel aan de veldslagen van Austerlitz en Jena en maakte, in 1830 deel uit van het Nationaal Congres. Het grafmonument met graftuintje is een van de oudste grafmonumenten op deze begraafplaats. Vlakbij de neoclassicistische grafzuil met pilaster voor Antoine Perreau, historicus en zijn broer Louis, burgemeester van Tongeren.

Vrancken, was nijveraar. Charles Thys was afkomstig van Antwerpen. Vroonen, telg van een voorname liberale familie, bekeerde zich op zijn sterbed en kreeg een begrafenis die liefst zes uur duurde. De grafkapel voor de familie Winckelsens in blauwe steen en in zandsteen verkeert in een erbarmelijke staat. De gids vertelde dat de stad Tongeren hoegenaamd geen interesse betoont in het funeraire erfgoed wat bij onze An Hernalsteen volgende ontlokte: “zeg eens aan uw notabelen dat Tongeren nog iets anders is dan Romeinen”. Een kruis voor Jaminé – Fontaine. Bij testament werd gesteld dat hij diende begraven te worden zoals zijn ouders. Grafkapel voor de familie Christiaens, familie van bouwmeesters en architecten. Geneesheer Louwette werd origineel begraven onder een grafmonument met kruis. Enkele generaties geleden werd het kruis door de familie verwijderd. Een gigantische grafkelder voor de familie de Schaetzen. Oorspronkelijk een grafkelder voor 12 personen, later uitgebreid tot 28 en volgens de archieven zouden er nu meer dan 80 personen inliggen.

Baron de Rosen, eigenaar van het kasteel van Bilzen, kreeg een mooi grafmonument met wapenschilden. Een bakstenen art decografkapel voor de familie van ondernemer Swartenbroeckx. Modern werk zagen we met de graven voor Piet Wirix, liberaal en aan de overzijde Pierre Diriken, socialistisch voorman. Iets verder een origineel bakstenen grafmonument. Laurens Jaminé, lid van het Nationaal Congres en liberaal burgemeester van Tongeren. Een prachtig, zij het erg verwaarloosd, grafmonument voor François Claesen voorzitter van de liberale vereniging “La Libre Pensée de Liège”. Het is een verwijzing naar het Vrijheidsbeeld. Eindigen, gelukkig maar voor wat het bezoek aan de begraafplaats betrof, deden we in het dodenhuisje met de nog originele tafel waar autopsies werden uitgevoerd.

Vandaar trokken we naar de basiliek. In de basiliek slechts één grafmonument. Dit voor kanunnik Mathias Paul Closar. Het dateert uit 1731. Al de rest werd verwijderd rond 1750. Buiten vertelde de archivaris kort over de geschiedenis van de basiliek.

Eindigen deden we in de neo-romaanse kloostergang waar zich meer dan 80 grafmonumenten bevinden van graven die zich eertijds in de basiliek bevonden.

Na afloop overhandigde de archivaris nog een boek “De dood als erfgoed … 2000 jaar doods- en begrafeniscultuur in Tongeren en omstreken”, voor de vzw Grafzerkjesbibliotheek. We staken toch weer heel wat op en genoten van de zonnige dag.

Jacques Buermans
Foto's 1, 4, 5, 8, 9, 10, 11 van Rina Reniers; 2, 3, 6, 7, 12 en volgende van Ria Vaes
Dit artikel verscheen in Nieuwsbrief 52, november 2009