Vzw Grafzerkje had reeds vroeger een bezoek aan de stedelijke begraafplaats “Tereken” te Sint-Niklaas gepland met gids André Van der Veken. Deze pionier en specialist van Tereken is onlangs overleden.
Ons bestuurslid An Hernalsteen had voor zaterdag 24 mei een nieuwe gids op de kop kunnen tikken, mevrouw Marcella Piessens. De dienst toerisme van de hoofdstad van het zoete Waasland had onze gids blijkbaar verkeerd gebriefd, ze verwachtte een groep lokale mensen met een sterke historische interesse. Dit maakte haar uitleg zeker niet minder interessant, de 14 aanwezige grafzerkjes kwamen bijna alles te weten over de geschiedenis van de stad en hoorden voor een keer wat minder uitleg over de funeraire symboliek, wat ook niet nodig was, want in alle bescheidenheid, voor Grafzerkjes hebben zandlopers, afgebroken zuilen en alfa’s en andere omega’s geen geheimen meer.
Al heel vroeg werd op Tereken, over de splitsing van de weg naar Waasmunster en de Kapelstraat, een Mariabeeldje vereerd. Of dit beeldje destijds aan een eik hing (Ter - eken) of ten toon werd gesteld in een houten bidplaats is nu niet meer uit te maken.
De parochie van St.-Jozef werd pas veel later gesticht, in 1872 als derde in de rij na de St.-Niklaasparochie en de O.-L.-Vrouwparochie. Enkele jaren later, in 1878, werd de neogotische kerk voltooid. Een monumentale kerk voor de ongeveer 9 000 inwoners van deze parochie, die daarmee de grootste is van het decanaat.
Tereken heeft - zo zegt men - steeds zijn eigen karakter gehad. Bij de stichting stond Tereken bekend als een arme wijk. Men verdiende er vooral de kost als landbouwer, klompenmaker of wever, typische beroepen met klein gewin. Er waren over het algemeen veel werklozen en behoeftigen. Ondanks het feit dat men wel eens op hen neerkeek zijn de Terekenaren steeds fier geweest op hun wijk en was, en is er een groot gevoel van samenhorigheid.
Tereken is de oudste begraafplaats van Sint-Niklaas. Er liggen ruim 60.000 mensen begraven. De oudste concessie dateert uit 1881 en situeert zich aan het grote kruisbeeld.
Tegen de ingangsmuur aan liggen een aantal grafmonumenten die van andere begraafplaatsen van Sint-Niklaas zijn overgebracht.
In de jaren zestig ontstond een werkgroep die zich ontfermde over de begraafplaats. De werkgroep bepaalde dat van elk symbool er één moest bewaard worden en ook de graven van bekende personen behouden moesten worden.
De stad besliste om vanaf 1999 het kerkhof te renoveren. De werken waren nodig om het kerkhof een ordentelijker uitzicht te schenken. De renovatieplannen vergen 3 miljoen frank (74.368 euro) per fase en er zijn in totaal vier fasen. De volledige renovatie zal vermoedelijk pas tegen 2010 rond zijn.
Vandaag is Tereken een parkbegraafplaats waar een serieuze poging wordt gedaan om een en ander te behouden, al is er veel stuk gemaakt en liggen heel wat waardevolle graven te verkommeren. Een citaat uit de krant bevestigt deze indruk: De aanpak is erg verfrissend. Sommige gangen laten duidelijk het verschil zien: links een puinhoop van versplinterde grafzerken, overwoekerd en triest. Rechts keurig opgemetste zerken en gras in de wandelgangen. (Het Nieuwsblad)
In april 2005 haalde de begraafplaats het nationale nieuws. U herinnert zich waarschijnlijk nog onderstaand bericht:
,,Uit verveling'' hebben vier tieners op de begraafplaats Tereken in Sint-Niklaas tientallen grafzerken onteerd, siervoorwerpen vernield en bloemstukken vertrapt.
Nadat ze op twee avonden in de paasvakantie kleine beschadigingen aanbrachten, pleegden ze de derde keer 34 gevallen van grafschennis.
Hun vierde vandalenstreek, eindigde in een hinderlaag van de politie. De conciërge zag drie jongeren over het hek aan de zij-ingang kruipen, terwijl een vierde de wacht hield. Hij belde meteen de agenten, die zich verdekt hadden opgesteld op het terrein. Bijna liep het fout toen de jeugdige grafschenners de aanwezigheid van de politie opmerkten. Ze probeerden te ontsnappen, maar ver raakten ze niet.
De daders zijn drie jongens van 13, 14 en 16 en een meisje. Ze komen uit de buurt. De tieners verklaarden tegenover de politie dat ze handelden uit verveling. Het is paasvakantie. (Het Niewsblad)
In 2005 werd het oorlogskerkhof van Tereken grondig gerestaureerd. 41 graven van oud-strijders uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog werden van nieuwe naamplaatjes voorzien. Die graven situeren zich nabij het grote kerkhofmonument.
Genoeg historiek. Tijd voor een bezoek.
Aan de ingang vinden we het monumentale graf van de familie Scheerders-Van Kerckhove, firma van bouwmaterialen , helaas ook bekend door de vervuiling met asbest, van pastoor Theodoor Hemelaer (1774-1842), deken van OLV-kerk, burgemeester Boëye, met doodskop en ourobouros (het graf!) en pastoor Petrus De Meerleer. Deze pastoor was aktief in het onderwijs (instituut Berkenboom) en zette zich in voor de bejaarden. In Marseille zag hij hij een gouden Onze-Lieve-Vrouwebeeld dat beeldhouwer Frans Van Haevermaet uitvoerde in geslagen koper (zie verder).
