Sint Kruis een begraafplaats met potentieel en een gedreven gids

Bijna 20 Grafzerkjes daagden op voor de rondleiding rond het kerkhof van Sint Kruis Brugge. Het was een meer dan aangenaam weerzien met Marie Claire en Lydia die een tijdlang uit de Grafzerkjescirculatie waren maar nu paraat waren. Johan Duyck, zo bleek al gauw, was uit het goede hout gesneden gedreven dat hij was. Dat bleek al toen hij mij naar “zijn” heemkundige kring voerde om een 16e eeuwse grafsteen te tonen van Anthonis Robrecht die, de steen uiteraard, nog een zeer goede toestand was. Dat Johan het goed voorhad bleek toen hij mij een map overhandigde met alle mogelijke informatie over het kerkhof. Dit is makkelijk werken voor een verslaggever. Nadien ging Johan wel even in de fout toen hij mij, juist mij, vertelde dat het belangrijkste op het kerkhof … een taxusboom van bijna 300 jaar oud was. Wist Johan Duyck veel dat bomen niet zo direct “my cup of tea” is. De eigenlijke rondleiding begon in de kerk. Er was informatie aanwezig en aan de hand van die informatie toonde Johan Duyck ons de situatie waaruit we konden afleiden dat we ons in de vierde kerk bevonden. Johan vertelde het verhaal van priester De Pauw. Toen Napoleon naar Brugge kwam diende hij ontvangen te worden door de bisschop van Gent. Die was ziek en De Pauw diende de honneurs waar te nemen. Napoleon vond de priester zo sympathiek dat hij hem benoemde tot bisschop van ’s Hertogenbosch.

Vandaar gingen we op stap op het kerkhof dat in zijn huidige vorm slechts één derde van het originele kerkhof beslaat. Mary More, afstammelingen van Thomas More en priorin van het Engelse klooster en priester Leo De Foere, directeur van het klooster delen hetzelfde graf. De Foere bemiddelde om koning Leopold I als koning te benoemen en ontving hem in het Nederlands. Iets verder op de “Engelse rij” ligt John Sutton was een Brits mecenas. Zijn oorspronkelijk graf werd in 1974 naar het Duitse Kiedrich gebracht waar de man ook vereerd werd. Het grafteken Dezitter – Pottevyn heeft de vorm van een pinakel. Het zou best een werk van Jan Baptist de Bethune kunnen zijn volgens gids Johan.

Vlakbij het grafteken Roskell – Kaye. Het is opgevat als een calvarie. Jaren geleden ontdekte men een grafplaat uit Doornikse steen die zou dateren uit de tweede helft van de 14e eeuw voor Pauwels Debrabandere en zijn echtgenote Kareline. De tijd zorgde ervoor dat er weinig of niets meer te herkennen viel. Volgens “specialist” Ronald Van Belle is zo’n grafsteen € 35 000 waard. Moet die maar veel zeggen en dan komen klagen dat een en ander verdwijnt op dodenakkers. Iets verder een grafsteen tegen de grond. Amper leesbaar. Verrassing alom toen Johan een emmer te voorschijn toverde, hem over de grafplaats kieperde, een uit het niets verschijnende aftrekker nam, het overtollige water verwijderde en ons liet zien dat de tekst nu veel leesbaarder is. Het grafmonument voor graaf Léon Visart de Bocarme. Hij nam als infanteriekapitein deel aan de Mexico-expeditie die de Belgische prinses Charlotte bijstond in de tocht naar haar man aartshertog Maximiliaan van Oostenrijk.

Neoclassicistisch graf van Jean Charles de Carnin de Staden, laatste heer  van Vivenkapelle en baron van Male. Wonderkind Fritz Van De Kerkhove, ligt onder een ontwerp van Louis Delacenserie. De knaap die nog geen twaalf jaar oud werd bleek talenten te hebben als schilder en werd als een wonderkind beschouwd alhoewel anderen beweerden dat de schilderijen door zijn vader gemaakt werden. Onze An Hernalsteen toonde dat ze niet de beste maatjes is met klimop.

De familie van Outrive d’ Idewalle is hier ook vertegenwoordigd. We ontmoeten ook nog “familie” van Mathilde d’ Udekem d’ Acoz. Catherine le Gilion de Basseghem was een 17e eeuwse voorouder van onze prinses. Het heraldieke gedeelte van het monument voor de reeds eerder vernoemde bisschop De Pauw is verdwenen. Johan Duyck was goed gedocumenteerd en toonde ons het ontbrekende gedeelte. We sloten af bij de laatste prior van de abdij der Duinen De Mol. Twee uur later kon Johan Duyck een felgesmaakte rondleiding beëindigen met het bewijs dat de armen kleden een werk van barmhartigheid was. Tegen de kerkmuur lagen in een daarvoor bestemde container kledingstukken maar ook ver buiten de container lagen ze, verspreid langs de kerkmuur. Proper is anders.

Jacques Buermans
Foto’s Rina Reniers
Dit artikel verscheen in Nieuwsbrief 50, juli 2009