Zaterdag 26 januari mocht onze vzw Grafzerkje een aantal nieuwe gezichten verwelkomen op onze rondleiding op de begraafplaats van Maastricht. In totaal maakten 27 personen deze, soms heel verre, verplaatsing. Guus Rüsing was onze gids en natuurlijk wist ik welk vlees we in de pan hadden en heette ik, met voorbedachten rade, onze leden welkom op de eerste “buitenlandse” trip van vzw Grafzerkje van 2008.

Was een prima voorzet om Guus te laten vertellen dat de Limburgers zich echt geen Nederlanders voelen maar Vlamingen. Hij waagde het zelfs om te stellen dat wanneer ze naar de grote stad trokken ze daarmee Brussel bedoelden en dat Den Haag buitenland betekent voor de Maastrichters. Guus typeerde de Maastrichter als een, ik citeer, “slecht Duitssprekende Belg”, waarvan akte. Ook heeft Limburg als enige Nederlandse provincie een gouverneur terwijl de andere provincies een commissaris van de Koningin hebben. Dit gezegd zijnde toog Guus op stap. Hij leidde ons gedurende anderhalf uur doorheen deze prachtige dodenakker en liet ons niet zozeer kennismaken met de bekende Maastrichters maar wel met de verscheidenheid die deze begraafplaats siert. Hij meldde ook dat de bij ons o zo gekende Jozef II, die van zijn edict, hier niets in de pap te brokkelen had maar dat hier eerst in 1806 door de hier heersende Fransen beslist werd dat er niet meer rond en in kerken begraven mocht worden. Vlakbij de ingang ontwaarden we de steen van de eerst begravene aan de Tongerseweg: een graf daterend uit 1812. Iets verder lag het mooie gerestaureerde graf voor Barbara Bosch van Drakesteyn. Henri Jonas was kunstschilder en glazenier. Wat verder stonden we stil bij een grafkelder voor de Jezuïeten.

Vlakbij het graf voor Jean Lambert de Behr. Vandaar trokken we naar het Joodse gedeelte, volledig ommuurd zoals het hoort. Guus stond stil bij een gedenksteen voor de Maastrichtse Joden die omkwamen. De tekst op de steen stond er in verschillende talen, ook in het Maastrichts.

Vandaar trok Guus naar het “socialistisch” gedeelte. We troffen daar enkele typische grafmonumenten aan zoals dit voor de heren Paris en Becks, een beeld van een gezin en de laatste rustplaats voor Hubert Beckers slachtoffer tijdens de staking van de zinkwitfabriek.

Maar later werden hier ook niet-socialisten bijgezet. Een deel werd ingepalmd als Islamitische begraafplaats maar ook Chinese mensen kregen hier hun laatste rustplaats. Onze tocht ging verder langs een veel moderner gedeelte van de begraafplaats. Een “Amsterdammertje” sierde het graf van een persoon afkomstig van Amsterdam. Iets verder zagen we een viool op het graf voor Janet E. Rose. Guus wees zijn aandachtig gehoor om een regelmatig weerkerend beeld van een Onze Lieve Vrouwenfiguur met ster. Dit bleek de “ster der zee” te zijn die in de Maastrichtse kerk vereerd wordt.

Een leuk kindergraf was dit voor Josje Kamm. Tijdens onze tocht naar de uitgang zagen we een Oosters aandoend grafmonument voor de familie Gysbers. Toen waren we op het protestantse gedeelte aanbeland. Veel soberder graven en dikwijls met een bijbeltekst.

Op een van de monumenten lazen we “In de schaduw van het verleden, gaat het leven als een schim voorbij. Men zal mij mettertijd vergeten, vervlogen in de eeuwigheid”. Lijkt me nogal logisch want nergens viel er een naam van een overledene te bespeuren.

Op een rotonde troffen we de burgemeesters aan. Naast ridder de Steurs was ook de sarcofaag voor burgemeester Leopold Van Oppen een van de blikvangers. Na nog een blik geworpen te hebben in de crypte, blijkbaar een privé-bedoening van een of ander genootschap werd een eind gemaakt aan een boeiende rondgang. Zeker de verdienste van Guus Rüsing, die de rondleiding dan nog eens gratis voor onze vzw Grafzerkje verzorgde en die we hierbij nogmaals willen danken. Er werden al afspraken gemaakt voor een volgend bezoek bij onze Limburgse “landgenoten”

Jacques Buermans

* Begraafplaats Maastricht *

Ons lid Mathilde Goelen was zo gecharmeerd door de begraafplaats van Maastricht én door onze gids Guus Rüsing dat ze in haar pen kroop en volgend gedicht neerpende:

een begraafplaat
om U tegen te zeggen
stil gelegen tussen
bomen en heggen

een oud gebeeldhouwd graf
kan worden aangekocht,
herbruikt en aangepast
klaar voor de laatste tocht

 hier en daar lagen steentjes
op Joodse graven
van daar het gezegde
“zijn steentje bij dragen”

veel Chinese graven
naast socialisten
en moslims die ’t gelaat
naar Mekka richten

 dat alles werd ons
mooi gegidst
door Guus die geen
Hollander is.

Mathilde Goelen

Dit artikel verscheen in de Nieuwsbrief Nr. 40 - maart 2007