Vught, Nederland

Tijdens een winkeltocht in Nederland passeerde ik toevallig de gemeente Vught. Uit mijn historische opvoeding herinnerde ik me dat daar destijds een concentratiekamp of zoiets geweest was. Het zonnetje scheen, een ideaal moment om daar een bezoekje aan te brengen. Uiteraard heeft het museum een sluitingsdag, nu net uitgerekend de dag dat ik voor de deur stond. Gelukkig waren er nog authentieke overblijfselen die je zo kon bezichtigen. Een wegwijzer wees de weg naar de plaats waar ettelijke mensen gefusilleerd werden. Een fikse wandeling door het bos en de heide. Dit is nu nog steeds deel van het militaire domein. Je mag er wandelen, mits je rekening houdt dat er af en toe eens een militaire kolonne op oefening kan voorbijkomen. De kennis van de fusilleringen zette wel een domper op de omgeving: zon, natuur, gezellig.

Uiteindelijk kom je op een open plaats. Daar werden de mensen neergeschoten. Nu ligt er een asfaltwegje, staat er een groot monument en een groot houten kruis. Het houten kruis stond er het eerst, als eerbetoon voor de gefusilleerden. In 1979 was het nog verboden bloemen of dergelijke achter te laten. Er is gelukkig veel veranderd.

De eerste gevangenen werden gefusilleerd in juni 1944. Op 16 september vallen de laatste slachtoffers, vlak na de ontruiming van het concentratiekamp Vught en de komst van de geallieerden. Van 329 mensen is zeker geweten dat zij hier het leven lieten. Hun lichamen werden naar het concentratiekamp gevoerd en daar gecremeerd. Vlak na de oorlog richtten de Vughtenaren Henk van der Pas en Piet van Laarhoven een groot houten kruis op bij de fusilladeplaats. Kort daarna werd er een gedenkwand in Franse natuursteen voor de kogelvanger geplaatst, ontworpen door de Bussemse architect J.F. van Herwerden. Op 20 december 1947 onthulde prinses Juliana het monument. Dit bevat de namen van de gevangenen die hier zijn gefusilleerd. Het houten kruis kreeg een plaats op de heuvel achter de gedenkwand. Vanaf de fusilladeplaats loop je op ongeveer twintig minuten naar Nationaal Monument Kamp Vught.

De terugweg is gelukkig ook goed aangegeven. Wie de moeite doet om achter het museum te piepen, kan de wachttorens, de pinnekesdraad, de grachten en nog enkele bewaarde kampgebouwen zien. De rest is verdwenen, en is nu een jeugdgevangenis.

Het herinneringscentrum is dagelijks open, behalve op maandag.

Johan Moeys, ook alle foto's
Dit artikel verscheen in Nieuwsbrief 50, juli 2009